Umoralske varemerke

I varemerkelova er det ei føresegn om at varemerke ikkje kan bli registrert viss dei «strider mot moral.» Det er ikkje ofte vi nekter eit merke på grunn av dette, men kva inneber eigentleg denne føresegna?

Varemerkelova sin § 15 første ledd bokstav a) seier at «et varemerke ikke kan registreres hvis det  strider mot lov, offentlig orden eller moral». I dei få tilfella kor Patentstyret bruker denne regelen i praksis, er det som oftast for merke som «strider mot moral».

Når vi skal avgjere om eit merke «strider mot moral», må vi vurdere om merket krenkjer eller sårar menneske med normale oppfatningar og haldningar. Det er ikkje noko krav at ein stor del av omsetningskrinsen blir krenkt; føresegna vernar også minoritetar. At einskilde menneske med eit særleg strengt livssyn blir støtt, er likevel ikkje tilstrekkeleg grunnlag for å nekte varemerkeregistrering.

Det er ikkje viktig for Patentstyrets vurdering at søkjaren av eit varemerke ikkje har som intensjon å støyte nokon. Patentstyret må basere vurderinga si på korleis det aktuelle varemerket generelt vil kunne oppfattast når det blir brukt for varene og tenestene det er søkt for, uavhengig av korleis søkjaren faktisk har tenkt til å bruke merket.

Døme på varemerke som Patentstyret har nekta

Patentstyret har nekta uttrykket «jævla homo» som varemerke. Det ble forsøkt registrert av NRK for blant anna klede og tv-produksjon. Patentstyret meinte at merket vil bli oppfatta som støtande og sterkt nedsetjande mot ei gruppe personar og at ei registrering av varemerket derfor strir mot moral. Det at søkjaren hadde gode hensikter ved varemerkesøknaden og bruken av uttrykket «jævla homo» kunne vi ikkje leggje vekt på.

Eit anna varemerke Patentstyret har nekta fordi det strir mot moral, er merket «BASIC BITCH». Søkjeren var bloggaren og influensaren Sofie Elise Isachsen, som ønskte å få merket registrert for alkohol, klede og spel. Patentstyret si grunngiving for at merket var i strid med moral, var at «BASIC BITCH» er eit slanguttrykk som blir brukt nedsetjande for å beskrive kvinner som blir oppfatta å føretrekkje vanlege produkt, trender og/eller musikk. Då dette merket blei nekta av Patentstyret, fekk det mykje mediemerksemd. Somme vil kanskje hevde at dei ikke oppfattar merket som krenkjande. Men det avgjerande er at berre ein del av dei som blir eksponerte for merket oppfattar det som krenkjande, ikkje at dei fleste vi oppfatte det slik.

Vi har avslått registrering av «BUDDHA», søkt for datavarer og -tenester. Når det gjeld religion, famnar føresegna vidt ved at slike merke vil bli nekta for mange typer varer og tenester. Ved vurderinga i denne saka blei det vektlagt at Buddha er ein sentral religiøs person i Buddhismen, og at det derfor vil kunne verke støytande for buddhistar i Noreg at «BUDDHA» blir brukt som ei opplysning om kommersieltopphav på varer og tenester. Patentstyret meinte også at det å innvilge ei varemerkeregistrering for merket «BUDDHA» ville representere ei offentleg godkjenning av bruk av «BUDDHA» som ei opplysning om kommersielt opphav. Patentstyret kom på denne bakgrunnen til at ei registrering av «BUDDHA» ville vere i strid med moral.

Merket Kirkebrann - True Norwegian Black Candle, søkt for blant anna stearinlys, har vi også nekta registrert. Ved denne vurderinga tok vi særleg omsyn til kyrkjebrannane som har funne stad i Noreg dei siste tiåra, særleg på 90-talet. Patentstyret la til grunn at dei fleste i Noreg meiner slike handlingar er forkastelege, og på konkluderte derfor med at merket ville blir oppfatta som moralsk støytande. Det at merket var meint å vere humoristisk, kunne vi ikkje leggje avgjerande på.

Eksempler på merke Patentstyret har godtatt

Den svenske organisasjonen Ung Cancer ønskte å registrere varemerket «Fuck cancer» i 2013. Dette blei først avvist fordi vi meinte at nordmenn ville kunne bli støtt av at uttrykket inneheld det engelske banneordet «fuck». Etter at eit merke med den same merketeksten blei søkt i 2019, kom vi likevel til at merket kunne registrerast. I mellomtida hadde det kome presiseringar i rettspraksis knytt til moralstridande merke som tilsa ei slik løysing. Vi la ved vurderinga avgjerande vekt på at sjølv om merket inneheld ordet «fuck», blir det brukt i ein kontekst som forhindrar at ein vil oppfatte merket som støytande. 

Vi har registrert varemerket «Pubertetscamp» for NRK. Her vurderte vi om figuren i merket «strider mot moral», men konkluderte med at den ikkje gjorde det.

Patentstyret har godkjent «Comfyballs» som varemerket for blant anna undertøy. Det norske selskapet bak merket «Comfyballs» ville også registrere varemerket i USA, kor registreringsmyndigheitene avslo søknaden fordi merket var for vulgært og dermed moralstridig. Dette illustrerer at eín og same sak kan få ulike utfall når den blir behandla i forskjellige land ettersom samfunnsoppfatningane og haldningane i dei aktuelle landa kan variere.

Føretaksnamnelova har ei tilsvarande føresegn

Føretaksnamnelova har ei føresegn i § 2-5 om at du ikkje kan registrere eit føretaksnamn i Føretaksregisteret som er «eigna til å vekkje forarging». Sjølv om føresegna har ein annan ordlyd enn «stridøretaksregisteret, og det er dei som utfører vurderinga.

Eit eksempel på eit føretaksnamn som det har blitt vurdert om er «eigna til å vekkje forarging», er føretaksnamnet «Fette Reint AS». Her kom Føretaksregisteret til at ordet «fette» ville blir oppfatta som kjønnsdiskriminerande, og dermed at føretaksnamnet kunne vere eigna til å vekkje forarging. Saka blei deretter klaga til Nærings- og fiskeridepartement. Departementet uttalte at det ikkje vil vere eigna vekkje forarging å bruke ordet «fette» i seg sjølv, sjølv om ordet skulle referere til det kvinnelege kjønnsorganet, men at det avgjerande vil vere om ordet blir brukt på ein kjønnsdiskriminerande eller grov måte. Det blei konkludert med at ordet «fette» ikkje blei brukt på ein kjønnsdiskriminerande eller grov måte i denne saka, og at namnet «Fette Reint AS» dermed ikkje ville vere «eigna til å vekkje forarging».

Du blir ikkje nekta bruk

Det er viktig å påpeike at Patentstyret ikkje nektar nokon å bruke eit varemerke som vi vurderer som moralstridande. Nektingsgrunnen gjeld berre for registreringa av eit varemerke. Det er likevel mange fordeler med å ha eit registrert varemerke, då dette gir innehavaren ein dokumentert einerett til å bruke merket i næringsverksemd.

Les meir om kva du kan registrere

Takk for tilbakemeldingen din! Ønskjer du svar, ring +47 22 38 73 00 og snakk med kundesenteret vårt.
Denne siden ble sist endret: